De achttien eredivisieclubs hebben woensdag in Zeist een nieuwe competitieopzet verworpen. Tien clubs waren bij voorbaat tegen veranderingen, waardoor het niet tot een officiële stemming kwam. Een vijfzesde meerderheid van vijftien clubs is noodzakelijk om hervormingen door te voeren. Alles blijft hierdoor zoals het nu is. Supporterscollectief Nederland is blij met de uitkomst en blijft uiteraard nauw betrokken bij eventuele verdere ontwikkelingen op dit gebied. Supporters lieten eerder massaal hun voorkeur blijken voor een reguliere competitie. Daarnaast zien supporters graag verruiming van de degradatieregeling, terwijl ze kunstgras en reserveteams het liefst zien verdwijnen. De clubs die tegen waren zijn Feyenoord, FC Groningen, Heracles Almelo, ADO Den Haag, Excelsior, Willem II, Sparta, NEC, Roda JC en Go Ahead Eagles. De andere clubs stonden open voor verandering, maar wilden wel eerst de voorwaarden uitgewerkt zien. Zover kwam het niet.

Bij de stemming van woensdag was nog één model over dat voortkwam uit de gesprekken die het afgelopen seizoen met allerlei betrokkenen zijn gevoerd. Een eredivisie van zestien clubs en een kampioenspoule van zes die uit en thuis tegen elkaar speelt zou veel meer inkomsten moeten genereren en daarmee ook gelijkmatiger verdeling van tv-gelden mogelijk maken. Behalve de gelijkmatiger verdeling van tv-gelden kon deze variant niet op waardering van supporters rekenen, vooral vanwege de onrechtvaardigheid en het minder interessant maken van de competitie tot pakweg maart. Lang zag het er naar uit dat er onder clubs wel draagvlak was, maar nadat afgelopen weken twee topclubs afhaakten werd hervorming onhaalbaar. De clubs vreesden met name een te druk einde van de competitie, die in de nieuwe opzet sowieso al zes extra wedstrijden zou gaan tellen. Ook supporters gaven eerder al aan niet per se meer wedstrijden te willen. Veel clubs aan de onderkant van de eredivisie waren daarnaast tegen inkrimping van de competitie.

De eredivisieclubs geven nu prioriteit aan hervorming van de bestuursstructuur van de KNVB, waar directeur Gijs de Jong nog altijd niet formeel benoemd is. De play-offs om Europees voetbal en verruiming van de degradatieregeling zijn dan onderwerpen van gesprek. Met name bij topclubs is de wens tevens om kunstgras te verbieden. Daarnaast blijft er ook onder de clubs weerstand bestaan tegen de deelname van reserveteams in de voetbalpiramide. Omdat de eredivisie hetzelfde blijft, was er woensdag tot de teleurstelling van de clubs uit de eerste divisie geen reden om over hervormingen op het tweede niveau te praten. Veranderingen daar waren namelijk grotendeels afhankelijk van een herverdeling van geld, het al dan niet meedoen van reserveteams en een ruimere promotieregeling naar de eredivisie.

Eerste divisie
Supporterscollectief Nederland is ondertussen ook betrokken bij gesprekken over de eerste, tweede en derde divisie. Hierbij gaat het met name over licentie-eisen, doorstroming en reserveteams. Hierbij hebben we aangegeven reserveteams het liefst te zien verdwijnen en anders in elk geval vaste selecties te verplichten. Een eerste divisie van achttien clubs zou de voorkeur verdienen, met bovendien een ruimere degradatieregeling richting tweede divisie. Voorwaarde is wel dat ‘parachute payments’ beschikbaar zijn, zodat degradatie een sportieve maar geen financiële ramp hoeft te zijn. Licentie-eisen met betrekking tot aantallen contractspelers of tribunes met aantallen zitplaatsen zouden zoveel mogelijk losgelaten moeten worden, waarbij de regels uiteraard wel voor alle clubs in de competitie gelijk moeten zijn.

Supporterscollectief Nederland vreest dat de Supercup in de nieuwe opzet niet aantrekkelijker wordt voor supporters. De traditionele aftrap van het seizoen vindt vanaf deze zomer niet meer op neutraal terrein plaats in Amsterdam, maar in het stadion van de landskampioen. De bekerwinnaar speelt ‘uit’ en is daarmee ondergeschikt aan toch al vaak favoriete tegenstander. Supporterscollectief Nederland onderschrijft het streven naar meer publiek, maar dan wel van beide clubs. Nu slaat de balans te ver naar de kampioen en wordt de symbolische seizoensopener te veel een reguliere wedstrijd. Daarbij valt te vrezen voor beperkingen voor uitsupporters en dus geen groot aantal kaarten op de eerste ring voor beide partijen, zoals voorheen.

Positief is wel dat de kaarten fors goedkoper worden. Streven is een kaartprijs van 10 à 15 euro, terwijl voorheen zo’n 30 euro moest worden neergelegd. De bekerwinnaar krijgt in eerste instantie het uitvak toegewezen, maar kan bij meer animo aanspraak maken op meer kaarten. Het is echter afhankelijk van de thuisploeg en lokale autoriteiten of zo’n aanvraag gehonoreerd wordt. En dan nog zal het waarschijnlijk op de tweede ring zijn. De KNVB zegt zich wel sterk te maken voor grote aantallen uitsupporters bij dit duel. De reden om niet de bekerwinnaar, waar het duel onder de aanhang doorgaans meer leeft, thuis te laten spelen is dat deze club soms in een te klein onderkomen speelt. Mede vanwege de 5000 kaarten die naamgever Johan Cruyff Foundation wil verdelen, is een minimumcapaciteit van zo’n 25.000 plaatsen noodzakelijk om ook de aanhang van beide clubs en genodigden van de KNVB een plek te bieden.

Neutraal terrein
Supporterscollectief Nederland heeft geopperd om de wedstrijd op neutraal terrein in een kleiner stadion te spelen, zodat het stadion grotendeels vol zit en daarmee sfeervoller is. Het organiseren van de wedstrijd in bijvoorbeeld Eindhoven, Arnhem of Utrecht was tevens een mooie kans geweest voor de speelstad om een groot evenement te organiseren. Deze optie is echter niet door de KNVB besproken in het overleg met de vijf clubs die voor dit onderwerp om hun mening zijn gevraagd (Ajax, Feyenoord, PSV, AZ en Vitesse).

De wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal gedoopte Supercup staat dit jaar gepland op zaterdag 5 augustus. Kampioen Feyenoord ontvangt dan bekerwinnaar Vitesse. Supporterscollectief Nederland houdt de ontwikkelingen in de gaten en zal in gesprek treden met de KNVB over verdere verbeteringen voor de zomerse seizoensopening.

De gesprekken over een eventueel nieuwe competitieopzet belanden de komende weken in een beslissende fase. Officieel is nog niet besloten, maar in de wandelgangen is te horen dat een model met play-offs steeds waarschijnlijker wordt. Ook een eredivisie met zestien clubs is niet ondenkbaar. Dat zou lijnrecht ingaan tegen de wensen van supporters, die zich eerder massaal uitspraken tegen play-offs. Een ruimere degradatieregeling, een verbod op kunstgras en het verwijderen van reserveteams uit de competitie worden door de stadionbezoekers wel als verbeteringen gezien voor het niveau en de uitstraling van de Nederlandse profcompetities.

We roepen alle supportersverenigingen dan ook op om met hun club in gesprek te gaan over de competitieopzet en hun mening te laten horen. De opzet van de competitie bepaalt immers voor een groot deel de manier waarop wij het voetbal beleven. De meningen zijn wellicht verdeeld tussen aanhangers van topclubs en laagvliegers, of clubs die regelmatig pendelen tussen de eredivisie en eerste divisie. Toch blijken de supporters in onderwerpen als play-offs, reserveteams en aanvangstijden eensgezind. Vanuit Supporterscollectief Nederland dragen we dan ook vooral die standpunten uit, maar dat kunnen we niet alleen. De beslissing wordt genomen door de clubs, dus is vooral lokaal actie nodig van alle supportersverenigingen om hun club te behoeden voor leegloop van stadions en verval van het Nederlandse voetbal.

95 procent tegen play-offs

In het najaar van 2016 lieten bijna 3000 supporters hun mening horen via een enquête van de KNVB. Hieruit bleek dat 70 procent van de ondervraagden het liefst een reguliere competitie ziet zonder play-offs. Maar liefst 95 procent wil dat in elk geval de kampioen op deze manier bepaald wordt – en spreekt zich dus fel uit tegen een model als de Belgische liga. Vergelijkbare percentages kwamen naar voren uit latere stemmingen. In januari leverde onze Twitter-poll ruim 2000 reacties op, waarbij 91 procent tegen play-offs stemde. Ook op ons supporterscongres afgelopen maand was een ruime meerderheid van de aanwezigen tegen play-offs.

Hoofdargument is dat rechtvaardigheid en spanning per wedstrijd belangrijk zijn. Bij play-offs wordt de eerste helft van de competitie veel minder waard, terwijl de vorm van de dag aan het eind van het seizoen de kampioen bepaalt. Niet voor niets werden de play-offs in Nederland al afgebouwd tot de huidige situatie. Juist nu stadions al moeilijker te vullen zijn en zelfs seizoenkaarthouders kritischer kijken naar welke wedstrijden ze wel en niet bezoeken, valt bij een kampioenspoule te vrezen voor een forse daling in het toeschouwersaantal gemeten over een heel seizoen – zeker voor de clubs die in de middenmoot belanden. De lagere bezettingsgraad valt mede te verklaren door de steeds wisselende en niet zelden onhandige tijdstippen waarop wordt afgetrapt. Supporters deden dan ook nadrukkelijk de oproep om meer op de klassieke tijdstippen van 20:00 uur zaterdagavond en 14:30 uur op zondag te spelen, maar vooralsnog lijkt hier geen gehoor aan te worden gegeven.

Beslissing op 3 juli

Momenteel zijn er in Zeist bijna dagelijks gesprekken met clubs om de diverse modellen door te rekenen en te kijken naar allerlei opties binnen die modellen, zoals hoeveel punten er bij eventuele play-offs meegenomen worden uit de reguliere competitie en hoe de opbrengsten uit onder meer tv-geld onder alle clubs moeten worden verdeeld. Supporterscollectief Nederland is afgelopen seizoen betrokken geweest bij de gesprekken, maar net als andere betrokkenen inmiddels alleen nog op de achtergrond aanwezig. Het zijn immers de clubs die nu de beslissing moeten nemen. Op de ledenvergaderingen van de ECV en de CED nemen beide competities in mei een standpunt in, waarna in de algemene ledenvergadering op 3 juli de beslissing valt over eventuele veranderingen. Nu is dus de tijd om de stem van de supporters nogmaals te laten horen.

Op de dag dat bondscoach Danny Blind zijn Waterloo vond, organiseerde Supporterscollectief Nederland zondag op de KNVB Campus in Zeist het eerste supporterscongres. Meer dan honderd aanwezigen besteedden de vrije zondagmiddag nuttig door te praten en te discussiëren over alles wat supporters in Nederland bezighoudt. Naast supporters van clubs uit eredivisie en eerste divisie was een afvaardiging van lokale overheid, politie, ministerie en openbaar ministerie aanwezig. Ook de KNVB was goed vertegenwoordigd met onder meer Michael van Praag, Gijs de Jong en Jan Bluyssen. Terugblik op een mijlpaal in de landelijke supportersvertegenwoordiging, die hopelijk een stimulans vormt om met alle partijen samen te werken om het voetbal leuker te maken.

Matthijs Keuning, AZ-supporter en een van de initiators van het Supporterscollectief, vertelde in zijn openingswoord over het doel en de reden van het oprichting van het collectief. Een startbestuur van zes personen met supporters van Ajax, AZ, SC Cambuur, Feyenoord, De Graafschap en Willem II is al ruim twee jaar bezig met het uitbouwen van het collectief, dat vorig jaar mei officieel werd gelanceerd. Het bestuur en ook de aangesloten 36 verenigingen van 29 clubs vormen een mooie afspiegeling tussen grote en kleinere clubs, eredivisie en eerste divisie. Keuning vertelde onder andere over een aantal zaken waar het collectief zich mee bezighoudt, zoals minder combi’s, een vaste kaartprijs van 10 euro voor uitvakken in de eredivisie en regulering in plaats van een verbod van vuurwerk. Hij benadrukte dat samenwerking tussen beleidsbepalers en supporters essentieel is.

Competitieopzet
Na presentaties van internationale supportersorganisaties Supporters Direct over de SLO’s (supporterscoördinatoren) bij clubs, CAFE football over toegankelijke stadions voor mindervalide fans en Football Supporters Europe, was het tijd om te discussiëren over de nieuwe competitieopzet. In een paneldiscussie met Jan Bluyssen van de KNVB, Jacco Swart van de Eredivisie CV en Pieter de Waard, directeur van Telstar werden de drie modellen die na talloze gesprekken met alle betrokkenen zijn overgebleven door onderzoeksbureau Hypercube besproken. Deze drie modellen zijn het huidige model, een eredivisie met 18 clubs, waarvan de eerste 6 in een halve competitie (5 wedstrijden) bepalen wie er kampioen wordt en een eredivisie van 16 clubs, waarvan de eerste 6 in een hele competitie bepalen wie er kampioen wordt. In de laatste twee modellen degraderen bovendien 2 clubs rechtstreeks. Hoewel duidelijk is dat er zaken moeten veranderen om niet verder achterop te raken in Europa, bleek onder supporters de weerstand tegen veranderingen groot. Meer dan de helft wil graag alles bij het oude laten en meer dan 70 procent wil een eredivisie met 18 clubs behouden. Hypercube vond deze percentages meevallen. In andere landen waar veranderingen zijn doorgevoerd, zoals Denemarken en België, zou de weerstand tegen veranderingen nog groter zijn geweest.

Hypercube heeft berekend dat een eredivisie met 16 teams op den duur financieel en sportief het meeste oplevert. Een kleinere eredivisie vraagt echter wel een behoorlijk offer van de circa 10 teams die om de zoveel jaar op en neer pendelen tussen eredivisie en eerste divisie. Het is de vraag of de grotere clubs deze clubs op enige manier tegemoet willen komen. Hierover zal de komende tijd meer duidelijk worden. Vanuit de zaal kwam de opmerking dat de positie van reserveteams in de Jupiler League onderbelicht lijkt te worden. De positie van deze teams is veel clubs en supporters een doorn in het oog. Jan Bluyssen benadrukte echter dat de positie van deze teams tegen het licht wordt gehouden, vooral wat betreft een vaste selectie.

Toegankelijk, gastvrij en veilig voetbal
In de tweede paneldiscussie kwam “Toegankelijk, gastvrij & veilig voetbal 2020” aan bod. In het panel met Gijs de Jong van de KNVB, Frank Paauw van de politie, Paul Depla, burgemeester van Breda en Haiko Vink van het Supporterscollectief was iedereen het er wel over eens dat een combiregeling voor 85 procent van de eredivisiewedstrijden veel te veel is. Om dit te veranderen zullen alle betrokkenen met elkaar moeten samenwerken en is vooral vertrouwen het toverwoord. Zowel Depla als Paauw zeiden dat het van belang is om de kleine groep daders te isoleren van de overgrote groep goedwillenden. In Breda is pas geleden nog het goede voorbeeld gegeven door een wedstrijd van NAC zonder politie-inzet te laten spelen. Paauw  merkte op dat dit een situatie is die ook volgens de politie veel vaker mag plaatsvinden. Vanwege rivaliteit of grote belangen is dit uiteraard niet altijd mogelijk, maar de politie besteedt haar capaciteit liever aan andere zaken dan voetbalwedstrijden. Vink merkte echter terecht op dat er nog wel een lange weg te gaan is, gezien de mager onderbouwde combi’s waar veel clubs momenteel nog mee te maken hebben. Na een kort intermezzo over diversiteit had KNVB-voorzitter Michael van Praag tot slot nog een paar mooie woorden over voor de aanwezige supporters. “Jullie vormen de club!”

Samenwerken
Al met al was het een congres waar we met een goed gevoel op terugkijken. Samenwerking is noodzakelijk. Rivaliteit tussen clubs is mooi en hoort bij het voetbal. De problemen waar supporters in Breda tegenaan lopen, bestaan echter ook in Groningen. En in Tilburg. En in Enschede. Veel supportersgroeperingen hebben op lokaal gebied al veelvuldig overleg met clubs, gemeente en politie. Wil je echter echt verbeteringen realiseren, dan zal je samen met andere supportersgroeperingen moeten optrekken. Supportersollectief Nederland hoopt hierin een voortrekkersrol te kunnen vervullen. Hopelijk blijft het niet bij de mooie woorden die gisteren zijn gesproken, maar zullen in de toekomst echt stappen kunnen worden gemaakt. Bij de borrel na afloop werden de eerste plannen hiervoor al gesmeed.

Wij danken alle aanwezigen voor hun constructieve bijdragen en we danken de KNVB voor hun aanwezigheid en het mogelijk maken van deze bijeenkomst.

Meer lezen?
Check op Twitter de hashtag #SC2017 en zie ook de verslagen van:
Staantribune
KNVB
Supportersvereniging NEC
Venlonaren
In de Hekken