Supporterscollectief Nederland is blij met de veranderingen in de competitieopzet die woensdag bekend zijn gemaakt door de Eredivisie CV. Met ingang van 2019-2020 degraderen én promoveren twee clubs rechtstreeks. Een derde club kan eventueel via de play-offs van competitie wisselen. Daarnaast worden de inkomsten uit mediagelden en Europees voetbal eerlijker verdeeld over de eredivisieclubs, wat ervoor zorgt dat meer clubs profiteren van goede prestaties van clubs in Europa. Op lange termijn moet dit zorgen voor een sterkere en evenwichtiger competitie. Supporterscollectief Nederland is eerder deze maand geïnformeerd over de plannen. De gevolgen voor de play-offs om promotie in de eerste divisie worden nog verder uitgewerkt en uiterlijk 1 juli vastgesteld.

De inkomsten uit Europees voetbal gaan alleen naar clubs met natuurgras, wat clubs moet stimuleren om kunstgras in de ban te doen. Clubs dragen in de groepsfase 5 procent van hun inkomsten af en in de knock-outfase 3,75 procent. De eredivisie draagt verder 15 procent van de solidariteitsgelden van de UEFA af aan de eerste divisie. Verder is een herenakkoord gesloten tussen de eredivisieclubs die een jeugdopleiding hebben met een internationale status. Deze clubs spreken af geen jeugdspelers meer bij elkaar weg te halen.

Devaluatie bekertoernooi
Supporterscollectief Nederland is kritisch op twee andere punten uit de zogeheten veranderagenda. Clubs die de groepsfase van de Europa- of Champions League halen, slaan twee rondes van de KNVB-beker over en stromen pas in januari in bij de laatste 32 clubs. Dit zorgt voor devaluatie van het bekertoernooi en minder kans op stunts of bijzondere duels tussen laag- en hooggeklasseerde clubs.

Verder volgen we kritisch het verplaatsen van competitiewedstrijden ten behoeve van clubs die Europees voetbal en of bekerwedstrijden spelen. Met de KNVB is al afgesproken dat jaarlijks op drie vooraf bekende momenten wordt bekeken welke wijzigingen nodig zijn. Dit zou ook betekenen dat in de winterstop al duels gewijzigd worden voor een eventuele finaleplaats van een club die nog in een toernooi zit. Dit moet dus ook late wijzigingen als afgelopen seizoen voorkomen, maar betekent wel dat veel preventieve en veelal onnodige wijzigingen zullen plaatsvinden. We zullen dit kritisch volgen om de balans te bewaken. Meer duidelijkheid hierover volgt bij de presentatie van het competitieprogramma op vrijdag 14 juni.

Een kaartje voor een uitwedstrijd in de eerste divisie kost met ingang van seizoen 2019-2020 maximaal 10 euro. Bij vervoersrestricties kost een kaartje zelfs maar 6 euro. Supporterscollectief Nederland heeft dit afgesproken in overleg met de clubs uit de competitie, verenigd in de Coöperatie Eerste Divisie (CED). Een jaar eerder kwamen we met de eredivisie al tot een uniforme kaartprijs voor uitvakken van 15 euro en 9 euro bij vervoersrestricties. We zijn blij dat hiermee ook voor supporters van clubs op het tweede niveau het bezoeken van uitwedstrijden een stuk aantrekkelijker is geworden.

De eenduidiger en in veel gevallen lagere prijzen wierpen in de eredivisie direct hun vruchten af. Het aantal uitverkochte uitvakken verdubbelde naar een kwart van het totaal en het gemiddelde steeg met bijna 10 procent tot vlak onder de 400, wat betekent dat ruim 10.000 uitsupporters extra zijn meegereisd. Voor het eerst verkochten zowel Ajax, PSV als Feyenoord al hun uitduels uit en bijna elke club zorgde voor minimaal één uitverkocht vak.

De combikorting in de eerste divisie wordt gegeven op basis van dezelfde criteria als in de eredivisie. Dit betekent dat korting van kracht is wanneer sprake is van enige vorm van vervoersrestrictie. Dit is dus niet alleen het geval bij een bus- of autocombi, maar ook wanneer een verbod op reizen met openbaar vervoer of het bezoeken van de binnenstad van kracht is.

Dankzij de nieuwe afspraak gelden nu bij alle nationale wedstrijden betaalbare prijzen voor het uitvak. De KNVB stelde voor de KNVB-beker eerder al maximum kaartprijzen op voor uitsupporters: 5 euro t/m de achtste finales en 10 euro voor de kwart- en halve finale.

Het aantal uitsupporters in de eredivisie is afgelopen seizoen met 10 procent gestegen naar een recordaantal van gemiddeld 397. Ruim 121.000 uitsupporters reisden in de eredivisie hun club achterna. Vorig jaar waren lag het gemiddelde nog op 362. De stijging lijkt vooral te danken aan de lagere kaartprijs die sinds dit seizoen van kracht was. Op initiatief van Supporterscollectief Nederland betalen uitsupporters nog maar 15 euro voor een kaartje en zelfs maar 9 euro wanneer reisbeperkingen van kracht zijn.

Op dat vlak is nog veel verbetering nodig. Het aantal wedstrijden dat zonder restricties te bezoeken is zelfs voor het eerst in jaren gedaald. Slechts 16 procent van de eredivisieduels is zonder reisrestricties te bezoeken, waar dit vorig seizoen nog 19 procent was. Wel werden de autocombi’s weer wat versoepeld, met steeds vaker omwisselen bij het stadion (‘eigen vervoer’) in plaats van onderweg. Het aantal buscombi’s en uitsupportersverboden bleef nagenoeg gelijk.

Waar uitsupporters steeds vaker met de auto rechtstreeks naar het uitvak mogen rijden, blijven gemeenten huiverig om de uitwedstrijden geheel vrij te geven. Alleen Ajax, Feyenoord, PSV en Excelsior ontvangen uitsupporters regelmatig vrij, in de rest van het land is het een zeldzaamheid. Het reizen met openbaar vervoer en het bezoeken van de binnenstad is bijna standaard verboden. Supporterscollectief Nederland roept lokale autoriteiten en clubs op om kritisch naar dit soort belemmeringen te kijken en per duel af te wegen of de maatregel proportioneel is. Generieke maatregelen als deze zijn in veel gevallen onnodig, zeker als goede afspraken worden gemaakt met de bezoekende supporters.

Verdubbeling uitverkochte uitvakken
Het aantal uitverkochte uitvakken verdubbelde maar liefst tot 89, waardoor ruim een kwart van de eredivisiewedstrijden werd gespeeld met een vol uitvak. Ajax, Feyenoord en PSV verkochten alle drie al hun uitvakken uit, voor PSV een primeur. Ook veel regionale derby’s en sportief belangrijke duels trokken volle uitvakken. Behalve Excelsior en VVV verkocht elke club minimaal één uitvak uit. Negen clubs namen meer uitfans mee dan vorig seizoen, de drie gepromoveerde clubs niet meegerekend.

De stijgende bezettingsgraad van het uitvak maakt de komst van uitvakken met een flexibele capaciteit urgenter, zeker in de kleinere stadions. In Emmen en bij Excelsior was het uitvak vaker wel dan niet uitverkocht. De capaciteit van de uitvakken daalde door de gedegradeerde en gepromoveerde clubs wederom, met in totaal 925 plaatsen. Het gemiddeld aantal uitsupporters stijgt daarentegen al jaren gestaag. Sinds 2012 groeide het aantal uitsupporters met maar liefst een derde. In 2012, met veel meer combi’s en duurdere kaarten, reisden nog slechts gemiddeld 298 uitsupporters mee.

Cijfers
Hieronder meer inzicht in de vervoersregelingen, die ook per uitreizende club en ontvangende stad sterk verschillen. Klik op de afbeelding voor een beter beeld.

Legenda:
Zwart=verbod
Bruin=bus- of treincombi (inclusief opstappunt onderweg)
Oranje=autocombi met omwisselpunt onderweg (buiten speelstad)
Geel=autocombi met omwissel bij het uitvak (openbaar vervoer en soms ook bezoek binnenstad verboden)
Groen=vrij vervoer

Vervoersregelingen eredivisie 2018-2019

Ontwikkeling vervoersregelingen eredivisie sinds 2013-2014 (in absolute aantallen, op een totaal van 306 wedstrijden)

Vervoersregeling per uitreizende club

Vervoersregeling per ontvangende gemeente

Ranglijst Uitsupporters 2019

Gemiddeld aantal uitsupporters eredivisie 2012-2019

Vervoersregelingen en aantallen uitsupporters per wedstrijd, eredivisie 2018-2019 (klik voor groter, verticale balk laat uitduels van die club zien)

Supporterscollectief Nederland kijkt terug op een memorabele derde editie van het Supporterscongres. Zo’n tachtig supporters van verschillende clubs uit de eredivisie en eerste divisie kwamen zaterdag 23 maart naar de KNVB Campus in Zeist voor gesprekken over onder meer vuurwerk, speeltijden en de VAR.

De middag begon met een spontaan statement van supporters van FC Utrecht. Christian van der Mark van True Support sprak mede namens de SV FCU een emotioneel betoog uit richting KNVB. De bond weigerde eerder die week om de getroffenen van het schietincident op het 24 Oktoberplein in Utrecht te herdenken rond Nederland-Wit-Rusland. Na een daverend applaus verliet de Utrechtse delegatie uit protest de zaal.

Na dit onverwachte begin was het even improviseren voor de organisatie en presentator Jan van der Meulen, want de traditionele quiz als ludieke opening van het congres werd opeens een nogal ongepaste overgang en ging dus niet door. Met een minuut stilte werd alsnog stilgestaan bij het incident. Het gesigneerde Oranje-shirt dat bedoeld was als quiz-prijs, werd op aanraden van de zaal geschonken aan voetbalvereniging Desto. Eén van de overledenen was hier trainer.

Vuurwerk
Hiermee kon het hoofditem van het congres beginnen; de discussie over vuurwerk met onder meer Michael van Praag namens de UEFA. De KNVB-voorzitter roert zich op Twitter veelvuldig over dit onderwerp en ligt regelmatig in de clinch met supporters, dus was dit een mooie gelegenheid om de discussie eens in levende lijve aan te gaan. In het panel met ook Jan Bluyssen (KNVB), Joost Arentsen (politie) en Herjan Pullen (Supporterscollectief Nederland) zijn de KNVB en de politie tegen het afsteken van vuurwerk, vooral vanwege gezondheids- en veiligheidsredenen en omdat dit buiten het stadion ook verboden is buiten 31 december. Van Praag wees daarbij ook op de juridische verantwoordelijkheid van clubbestuurders in het geval in hun stadion iets misgaat met vuurwerk.

Er bleken echter ook raakvlakken zijn. Ook supporters keuren knalvuurwerk en het gooien van vuurwerk af. De discussie spitste zich na verloop van tijd met name toe op de vraag onder welke omstandigheden fakkels, rookpotten en stroboscopen veilig afgestoken kunnen worden. Met een vergunning is dit immers toegestaan, dus is de volgende vraag wat de ruimte is binnen een vergunning. Supporters in de zaal gaven aan dat het afsteken van vuurwerk op de tribune prima veilig kan in overleg met supportersgroepen. Uitkomst van de discussie was dat het Supporterscollectief met de betrokken partijen en vuurwerkbedrijven gaat kijken wat de ruimte binnen een vergunning is. Wat hierbij ook meegenomen wordt is de mogelijkheid om supporters op te leiden zodat zij bevoegd zijn op vuurwerk af te steken, zoals vanuit de zaal geopperd werd. Ook moet duidelijk worden of vuurwerk bijvoorbeeld vlak voor de tribune afgestoken zou kunnen worden.

Almere City
Na de pauze start het congres met enkele stellingen over speeltijden en een vraag van het Supporterscollectief naar de voornaamste actiepunten voor komend jaar, met als suggesties onder meer vervoersregelingen, speeltijden en de optie om tussen kerst en oud en nieuw te gaan spelen. Op die manier zou de competitie in de zomer een week later kunnen beginnen. Het woord is vervolgens aan Almere City-directeur John Bes, die bevlogen vertelt over de overwegingen van zijn club om het kunstgras te vervangen door natuurgras. Ook aanvoerder Tim Receveur is mee en vertelt hoe hij, net als veel collega’s, gras de voorkeur geeft. Het verhaal van de jongste profclub van Nederland wordt in de zaal met interesse gevolgd en enkele supporters vragen door naar de ambities van de directeur en de club.

VAR
Dan is het alweer tijd voor het derde en laatste onderdeel van de middag. Mike van der Roest neemt als projectleider VAR namens de KNVB zijn gehoor mee in de overwegingen rond de video-assistent. De zaal laat via de eigen telefoon op stellingen van PresentersWall zien in grote meerderheid voor videohulp te zijn, maar is ook in grote meerderheid van mening dat de VAR de eredivisie die seizoen niet rechtvaardiger heeft gemaakt. Van der Roest toont met cijfers aan dat die indruk onterecht is; van de 75 VAR-ingrepen dit seizoen (gemiddeld 1 per 3 duels) is ongeveer 90 procent correct, terwijl deze 75 momenten vorig seizoen überhaupt niet gezien zouden zijn.

Ook de VAR kan niet alles zien, maar de videohulp stuwt het percentage goede beslissingen van een scheidsrechter wel met enkele procenten op richting de 100 procent. Daarbij blijven sommige beslissingen altijd afhankelijk van interpretatie. Met aansprekende voorbeelden – wie zag die elleboogstoot in het doelgebied toen de bal al bij de zijlijn was? – laat hij zien op hoeveel dingen tegelijk de arbitrage moet letten.

Doel is om de VAR ook in de eerste divisie in te voeren, maar dit hangt ook af van het budget dat hiervoor beschikbaar is. Geld is ook bepalend voor het aantal camera’s dat per stadion beschikbaar is. Vragen uit de zaal gaan onder meer over de mogelijkheid van een challenge (werd door trainers zelf afgewezen; arbitrage geen taak van de coach) en het tonen van beelden in het stadion (graag, maar dan wel nadat de beslissing is genomen).

Vanwege een dubbele boeking met het ook in Zeist aanwezige Nederlands elftal gaat een bezoek aan het VAR-centrum helaas niet door, waardoor het congres eindigt met de borrel. Mede omdat ook Van Praag en de spreker uit Almere blijven hangen is dit weer een mooie gelegenheid om nieuwe contacten op te doen en nog eens rustig na te praten over de middag. Het congres bood ook dit jaar weer genoeg aanknopingspunten om zowel landelijk als lokaal mee verder te gaan.