Supporters in de eredivisie lopen bepaald niet warm voor de zondagavond als speelmoment. De vijf wedstrijden die tot dusver op dit tijdstip werden gespeeld, trokken duizenden toeschouwers minder dan gemiddeld. Supporterscollectief Nederland ageert in gesprekken met KNVB en clubs al langer tegen de zondagavond als speelavond. In de stadions waren bij elke wedstrijd op dit tijdstip spandoeken te zien tegen de speeltijd. De bezoekcijfers vormen nu een nieuw argument tegen het voor supporters onwenselijke tijdstip.

Vooral bij AZ is de terugloop groot. De Alkmaarse club had op 4 augustus de primeur tegen Fortuna Sittard en trok 12.900 toeschouwers, 1500 minder dan de openingswedstrijd een jaar eerder en ruim 2000 minder dan het gemiddelde van vorig seizoen. De thuiswedstrijd tegen FC Emmen op 10 november trok zelfs maar 5600 toeschouwers, 2000 onder het Haagse gemiddelde van de tijdelijk uitgeweken club en nog eens 1500 minder dan de slechtst bezochte wedstrijd tot dan toe op de alternatieve locatie.

Minder toeschouwers
Ook bij PSV kost de zondagavond toeschouwers. De eerste thuiswedstrijd van het seizoen tegen ADO Den Haag trok op 11 augustus 32.000 toeschouwers, terwijl een jaar eerder nog 33.100 man op het openingsduel af kwam. De wedstrijd is voorlopig ook de slechtst bezochte van dit seizoen. Aangezien seizoenkaarten in de toeschouwersaantallen worden meegerekend, is het negatieve effect van de zondagavond in werkelijkheid nog groter dan uit de cijfers blijkt. Bij zondagavonden is te zien dat relatief meer stoelen onbezet blijven, omdat meer seizoenkaarthouders de zondagavondduels overslaan.

De uitduels van de Eindhovenaren zijn lastiger te beoordelen omdat PSV-thuis doorgaans een goed bezochte wedstrijd is. De 10.063 van Heracles-PSV op 18 augustus is nagenoeg gelijk aan het gemiddelde van de Almeloërs, wat opvallend is aangezien de wedstrijd tegen PSV vorig seizoen nog ruim 12.000 toeschouwers trok, dik 1000 man meer dan gemiddeld. Wel was deze wedstrijd nog in de vakantietijd, waarin clubs doorgaans wat minder toeschouwers trekken. RKC-PSV trok op 1 september 7.035 toeschouwers, ruim duizend man boven het gemiddelde tot dusver maar geen uitverkocht huis zoals anderhalve maand later tegen Ajax (7.508). Vergelijken is lastig omdat RKC hiervoor jarenlang geen eredivisie speelde, maar het lijkt verleidelijk om te zeggen dat deze wedstrijd tegen de eveneens Brabantse topclub op zondagmiddag uitverkocht zou zijn geweest

Uitsupporters
Qua uitsupporters is het beeld ook overwegend negatief. Uitzondering is Fortuna, dat 322 man meenam naar Alkmaar, meer dan gemiddeld tot nu toe en bijna twee keer zoveel als vorig jaar. PSV verkocht de uitvakken in Almelo en Waalwijk uit, al deden de Eindhovenaren dat vorig seizoen en dit jaar tot nu toe bij elk uitvak. De 87 man die ADO meenam naar PSV is veruit het laagste aantal tot dusver en een halvering ten opzichte van vorig jaar. De 45 Emmenaren die meegingen naar AZ vormen zelfs maar een zesde van het gemiddelde tot nu toe en een derde van het aantal vorig jaar.FC Emmen-PSV is op 1 december voorlopig de laatste wedstrijd op zondagavond. Supporters van PSV hebben al aangekondigd het duel te boycotten vanwege het tijdstip.

PSV krijgt 4400 kaarten voor de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal tegen Ajax op zaterdag 27 juli in Amsterdam. De Eindhovenaren komen op de 2e ring in en rond het uitvak en kunnen alleen met bus- of treincombi reizen. Een los kaartje is slechts 10 euro. Plekken op de eerste ring waren om logistieke redenen helaas niet mogelijk. Supporterscollectief Nederland is blij dat opnieuw een groot aantal kaarten beschikbaar is gesteld aan de uitspelende ploeg, maar benadrukt wel dat gestreefd moet worden naar plaatsen op de eerste ring en minder zware reisrestricties. De overige kaarten in de 55.000 plaatsen tellende Johan Cruijff Arena gaan grotendeels naar kampioen en bekerwinnaar Ajax. 3300 kaarten gaan naar de KNVB. De bond geeft ruim de helft aan de Johan Cruyff Foundation en verdeelt de rest onder partners en genodigden.

De wedstrijd om de Supercup wordt dit jaar voor de derde keer gespeeld in het stadion van de landskampioen, die daar de bekerwinnaar of in dit geval nummer twee van de eredivisie vorig seizoen ontvangt. Het eerste jaar kreeg Vitesse slechts 1200 kaarten bij Feyenoord, waarop de wedstrijd geboycot werd. Vorig jaar kreeg Feyenoord 5000 kaarten op de korte zijde achter het doel bij PSV.

Zondagavond 20:00 uur als speeltijd in de eredivisie is vrijdag op het allerlaatste moment afgeschoten door gemeenten en politie. Ook Supporterscollectief Nederland was vrijdag aanwezig bij de KNVB-presentatie van het competitieprogramma 2019-2020 en liet zich in Zeist horen tegen dit voor supporters zeer onwenselijke tijdstip. De Eredivisie CV moest hierdoor terugkomen op de afspraak met tv-zender Fox Sports om achttien eredivisieduels op zondagavond te gaan spelen; één thuiswedstrijd per club. Het tijdstip wordt mogelijk alleen nog gebruikt wanneer een club op de donderdag ervoor een verre uitwedstrijd in de Europa League heeft gespeeld, waardoor dit naar verwachting niet of nauwelijks voor zal komen.

Supporterscollectief Nederland blijft de ontwikkelingen nauwgezet volgen om te voorkomen dat alsnog duels op zondagavond gespeeld gaan worden. We blijven ons standpunt herhalen dat de zondagavond voor de stadionganger een onmogelijke tijd is, omdat mensen de volgende dag weer vroeg op moeten voor werk of school. We roepen supportersverenigingen op om met hun club in gesprek te gaan over spelen op zondagavond. De clubs waren vrijdag uiteindelijk voorstander van de tijd die voor hun achterban zeer nadelig is.

Europa League en Fox Sports
De presentatie van het programma voor de eredivisie en eerste divisie was door de discussie over de zondagavond een stuk spannender dan eerdere jaren, vooral omdat clubs nauwelijks en supporters, gemeenten en politie helemaal niet waren betrokken bij het besluit. In Zeist lieten zowel het Supporterscollectief als nagenoeg alle gemeenten en politiekorpsen zich negatief uit over de speeltijd in de laatste uren van het weekend. Ook veel clubs waren niet enthousiast, maar hielden zich vrijdag redelijk op de vlakte. Uiteindelijk werd per wedstrijd gestemd, waarop één voor één alle duels werden weggestemd. De KNVB kon daardoor pas aan het einde van de middag het aangepaste programma presenteren, waarbij de bewuste wedstrijd gewoon om 14:30 uur staat ingepland.

Het idee voor de zondagavond kwam voort uit de wens van clubs en KNVB om Europees voetbal spelende clubs meer ruimte te bieden, terwijl Fox het commercieel aantrekkelijke tijdstip van zondagavond 20:00 uur al langer wilde toevoegen aan de zeven verschillende tijden die al bestaan. Het belang van supporters is bij deze afweging ondergeschikt geacht, ondanks dat de mening van Supporterscollectief Nederland over dit onderwerp bij alle betrokken partijen bekend is. We hebben sinds begin 2018 intensief contact met de KNVB en Eredivisie CV, toen duidelijk werd dat Fox intensief lobbyde voor de zondagavond. Vorig jaar spraken bijna alle aanwezigen zich op ons congres uit tegen voetballen op zondagavond, terwijl ook veel clubs aangaven niets te zien in de zondagavond. Gemeenten en politie waren ook al langer negatief over de zondagavond, en dat gaf vrijdag de doorslag.

Overige wijzigingen
Naast het tumult over de zondagavond zijn er nog enkele wijzigingen in het nieuwe competitieschema, vooral naar aanleiding van de zogeheten veranderagenda die in mei door de clubs werd vastgesteld. Clubs die Europees voetbal spelen krijgen meer ruimte om wedstrijden te verplaatsen, waardoor een wedstrijd in een enkel geval van het weekend naar doordeweeks of van zaterdag naar vrijdag kan gaan. Dit gebeurt wel zo vroeg mogelijk en zoveel mogelijk op één moment. Begin september worden op basis van de Europese deelnemers aan de groepsfase de wijzigingen tot de winterstop bekend, eind december volgen de wijzigingen voor de tweede seizoenshelft. Supporterscollectief Nederland volgt dit kritisch en hoopt dat de wedstrijden op voor supporters acceptabele tijden gespeeld blijven worden en dat op tijd duidelijk is wanneer het duel plaatsvindt.

De KNVB-beker telt voor profclubs nog altijd vijf rondes tot de finale, maar begint pas eind oktober, een maand later dan voorheen. Vanaf de tweede ronde in december stromen ook de Europese deelnemers in. De loting is nog onderwerp van discussie, maar waarschijnlijk wordt in december al in een ’tennisschema’ geloot voor de rest van het toernooi, waardoor je bij winst direct je volgende tegenstander weet. Ook dit zou eerder duidelijkheid moeten geven over de te verplaatsen competitiewedstrijden.

Play-offs eerste divisie
In de eerste divisie krijgen de play-offs om promotie zes deelnemers; vier periodekampioenen plus de twee hoogst geklasseerde clubs zonder periodetitel. Zij spelen allemaal drie rondes om eventuele promotie. De nummer 16 van de eredivisie speelt twee rondes om handhaving. De clubs besloten in mei dat uit beide divisies twee clubs rechtstreeks promoveren en degraderen. Ook nieuw is dat clubs in de eerste divisie zelfs beslissen of ze spelen in een interlandweekend. Alleen De Graafschap, NAC, NEC en de reserveteams spelen dan niet. Zij, plus een achtste club om vier wedstrijden te kunnen spelen, werken hun duel af op de navolgende maandag.

Het schema telt verder slechts één doordeweekse speelronde in de eredivisie en één maandagse ronde op het tweede niveau, die ook nog eens op Paasmaandag valt. Op zondag 12:15 uur, zondag 20:00 uur en doordeweeks om 18:30 uur is rekening gehouden met reistijd, maar lukt dit vanwege alle andere criteria niet altijd. Wel zijn de meeste wedstrijden op deze tijden tussen clubs die minder dan 200 kilometer van elkaar verwijderd zijn. Het aantal risicoduels dat verplicht om 12:15 uur of bij daglicht moet worden gespeeld is vrijwel stabiel. Vier duels in de eredivisie moeten verplicht om 12:15 uur worden gespeeld: ADO Den Haag-Ajax, FC Utrecht-Ajax, Sparta-Feyenoord en RKC-Feyenoord.

Clubs en autoriteiten kunnen de komende dagen nog reageren op het concept competitieprogramma. De KNVB hoopt het definitieve competitieprogramma volgende week te presenteren.

Uitsupporters in de eerste divisie konden afgelopen seizoen nog slechts een derde van de wedstrijden op vrij vervoer bezoeken, terwijl dit vorig jaar nog bijna de helft was. De sterke daling lijkt vooral te komen door de degradatie van clubs die veel supporters meenemen, maar is daarom niet minder zorgelijk. De opgevoerde generieke reisbeperkingen voor uitsupporters zijn een groot gevaar voor de ambities voor toegankelijk, gastvrij en veilig voetbal in 2020. Supporterscollectief Nederland roept gemeenten, clubs en supporters op om met in elkaar in gesprek te gaan over laagdrempeliger uitwedstrijden zonder generieke maatregelen. De daling in de eerste divisie is een stuk sterker dan in de eredivisie, waarvan we vorige week de cijfers bekendmaakten.

Het aantal buscombi’s ligt in de eerste divisie met 14 tegen 9 procent ook hoger dan in de eredivisie, net als het aantal autocombi’s met omwisselpunt onderweg of zelfs bij het eigen stadion (25 tegen 19 procent). De verschillen tussen clubs zijn daarbij groot. FC Twente en MVV krijgen veruit de zwaarste restricties, terwijl ook FC Den Bosch, SC Cambuur, Sparta, NEC en Go Ahead Eagles altijd minimaal een autocombi krijgen opgelegd. Clubs als FC Eindhoven, FC Volendam en Telstar mogen daarentegen vaak op vrij vervoer komen.

Wat ontvangende gemeenten betreft is het beeld een stuk gelijkwaardiger. Alleen Maastricht springt er negatief uit met maar liefst zes buscombi’s en een verbod op uitsupporters. Den Bosch en Dordrecht leggen vijf buscombi’s op, terwijl Enschede, Deventer en Waalwijk slechts een enkele keer vrij vervoer geven. Kerkrade, Velsen, Helmond en Dordrecht zijn het meest gastvrij; bijna de helft van de keren krijgen de bezoekers geen restricties opgelegd.

De uitgebreide informatie met alle cijfers per wedstrijd, stad en uitspelende club lees je in dit document.

Met dank aan De Graafschap-supporter Martijn Wellink voor de cijfers!

Vervoersregelingen eerste divisie 2018-2019